Upphaf reglnanna sem nú liggja fyrir borgarráði Reykjavíkur um skólamál í Reykjavík og trúar-og lífsskoðunarmál má rekja til Siðmenntar. Tillaga sem borin var fram af fulltrúum Samfylkingarinnar og Besta flokksins virðist hafa komið beint frá Siðmennt, en nánast samhljóða tillaga hafði áður komið frá Siðmennt um sama málefni. Það kom því ekki á óvart að tillagan var komin frá Bjarna Jónssyni sem var bæði fulltrúi í Mannréttindaráði Reykjavíkurborgar á sama tíma og hann gengdi trúnaðarstörfum fyrir Siðmennt sem varaformaður þess félags.
Um hæfi Bjarna Jónssonar
Strax frá upphafi þóttu vinnubrögðin við tillöguna skrýtin og ófagleg. Þannig gerðist það á fundi Mannréttindaráðsins 12. október 2010, þar sem tillagan var fyrst borin fram að fulltrúar Sjálfstæðisflokksins bentu á að Bjarni teldist vart hæfur til þess að taka þátt í meðferð ráðsins og fór í kjölfarið fram atkvæðagreiðsla um hæfi Bjarna. Athygli vekur að Bjarni vék ekki af fundinum á meðan atkvæðagreiðslan fór fram, en hann sat þó hjá. Þrír greiddu atkvæði með hæfi Bjarna, en tveir greiddu atkvæði um að Bjarni væri vanhæfur til meðferðar málsins. Þá sátu tveir hjá, Bjarni og fulltrúi vinstri grænna, en sá fulltrúi taldi sig ekki hafa nægilegar upplýsingar til þess að tjá sig eða kjósa um hæfi Bjarna.
Á næsta fundi ráðsins sem haldinn var 26. október 2010 sá Bjarni þó að sér og vék til hliðar við umfjöllun um tillöguna á fundum ráðsins. Hvað nákvæmlega varð til þess að hann ákvað að víkja af fundinum er óljóst en fundargerð gefur þó bæði vísbendingu um að hann hafi viljað sýna fram á að hann væri ekki á klafa hagsmunahópsins Siðmenntar, en einnig kemur fram í fundargerðinni að lagt hafi verið fram bréf um hæfi Bjarna. Vitað er til þess að bréfið snéri að hæfisreglum stjórnsýslulaga og reglum um hæfi sem Reykjavíkurborg hefur sjálf sett sér og nefndum og ráðum á sínum vegum. Hugsanlega voru því gildar formreglur sem staðið hafa í vegi fyrir að hann Bjarni gat fylgt máli sínu eftir alla leið frá Siðmennt og í gegnum Mannréttindaráðið.
Uppruni og forsendur tillögunnar
Fyrsta tillagan er um margt athyglisverð og hana má finna sem skjal neðst í þessari færslu. Tillagan var stútfull af staðreyndarvillum og áróðri gegn “strámönnum” sem tillagan telfdi fram. Þannig var t.a.m. ýjað að því að skólastarf hafi undanfarin ár farið úr skorðum að minnsta kosti 2 daga á hverju hausti vegna fermingarfræðslu. En slíkt er algjör vitleysa, því samkvæmt skýrslu sem Leikskóla og menntasvið Reykjavíkurborgar sendi frá sér árið 2007 (og höfundar tillögunnar segja að sé ein helsta forsenda fyrir tillögunni) að þá eru 97.4% skóla án fermingarfræðslu á skólatíma, eingöngu um 2.6% hafa því fermingarfræðslu á skólatímum.
Þá kom fram að fjölmargar kvartanir væru í kerfinu vegna tengsla trúarumræðu og skóla og leikskóla, jafnframt kom fram að margar kvartanir hefðu borist Mannréttindaskrifstofu Reykjavíkur. Eftir smá eftirgrennslan kom í ljós að hér var einnig um villu að ræða. Í raun væru afar fáar kvartanir, og væri það í rauninni afar sjaldgæft að kvartanir t.a.m. bærust Mannréttindaskrifstofu vegna þeirra mála sem tillagan snertir. Þannig kom síðar fram að eingöngu 24 kvartanir væru skjalfestar um þessi mál.
Sett var fortakslaust bann við kirkjuferðum á starfstíma frístundaheimila, leik- og grunnskóla. En slíkt var í raun í beinni andstöðu við námsskrá grunnskólanna sem menntamálaráðuneytið gefur út. Þá var frelsi barna og foreldra til þess að hafa áhrif á hverskonar aðstoð er í boði á skólatímum vegna áfalla verulega takmarkað en fortakslaust bann var sett við því að skóli hefði milligöngu um að einstaklingur frá trúar-og lífsskoðunarfélagi kæmi til að aðstoða vegna áfalla. Var sterklega ýjað að því að prestar t.a.m. væru ekki fagaðilar í þessum skilningi.
Sorglegt var að sjá hve mjög tillagan beindist gegn góðu starfi Gídeonfélagsins, en í tillögunni var félagið ekki nefnt á nafn, en þess í stað er talið upp að ekki megi dreifa “trúarritum s.s. Nýja testamentinu, Kóraninum, auglýsingabæklingum og öðru kynningarefni”. Það sér það hver maður að þessu ákvæði er sérstaklega beint að starfi Gídeonfélagsins. En í daglegu máli er ekki vísað til Nýja testamentisins sem trúarrits kristinna manna þó að vissulega sé Kóraninn nefndur sem trúarrit múslima. Það er nefnilega Biblían sem er venjulega nefnd sem í daglegu máli er nefnd til sögunar sem trúarrit. En auðvitað var Nýja testamentið skotspóninn í tillögunni, því það er jú Nýja testamentið sem Gídeonfélagið gefur árlega þeim börnum sem taka vilja við því.
Greinargerðin með tillögunni var ill skárri og talaði stórum orðum um mikilvægi trúfrelsis foreldra og barna (sem því miður eru ekki vernduð með tillögunni). Greinargerðin talaði þó mikið um ofannefnda skýrslu frá árinu 2007 frá Leikskóla- og menntasviði borgarinnar. Var skýrslunni hrósað sem vel unninni skýrslu.
Vinnubrögð við undirbúning tillögunnar
Skýrslan hefði um margt mátt vera mannréttindaráðinu ofarlegri í huga en hún virðist hafa verið af efni hennar. Því við vinnu skýrslunnar kemur skýrt fram að leitað var til ýmissa hagsmunahópa þegar skýrslan var unnin. Þannig hafði t.a.m. þjóðkirkjan fulltrúa í nefndinni sem vann skýrsluna og Alþjóðahúsið hafði einnig fulltrúa. Nefndin leitaði þá einnig til Siðmenntar. Og þó að vafalaust hefði mátt leita álita fleiri trúfélaga en þjóðkirkjunnar og lífskoðunarfélagsins Siðmenntar þá var þó rætt við þessa tvo hópa. Á hinn bóginn ræddi Mannréttindaráð Reykjavíkurborgar eingöngu við einn hóp…Siðmennt. Og ræddi aldrei við aðra hagsmunahópa, þó að tillögurnar snertu starf fjöldamargra, og ekki bara trúfélaga heldur ýmissa félagasamtaka s.s. skólafélög og ungmennafélög sem sum hver hafa verið starfandi í meira en hálfa öld og önnur í meira en öld.
Þessi vinnubrögð voru því vart til fyrirmyndar. Þá hefði kannski einnig gagnast ráðinu að lesa yfir hin opnu svör sem birt voru í skýrslunni frá leikskóla- og grunnskólastjórnendum þar sem að þau tjá sig um tengsl skóla og trúfélaga. Á meðan ráðið, í tillögunni, hélt því fram að margir væru afar ósáttir við tengsl kirkju og skóla er allt önnur birtingarmynd ef að skýrslan er lesin. Þar má sjá að flestir eru afar ánægðir með samstarf kirkju og skóla og fjöldamargir skólastjórnendur telja að efla ætti samstarfið til muna…það er því afar merkilegt að skýrslan hafi verið tillögumönnum jafnhugleikin og tillagan ber með sér, en á sama tíma efnislega afar fjarlæg niðurstöðu þessarar vel unnu skýrslu, sem tillagan sjálf hrósar.
Samantekt
Eins og af ofangreindu má skilja var ótal margt sem illa var unnið í tengslum við tillöguna. Upprunalegur tilgangur tillöguhöfunda er afar skýr og tengist vart mannréttindum eða trúfrelsi þess í stað er tillögunni beint sérstaklega gegn löglegu starfi trúfélaga og félagasamtaka og reynt að gera starf þeirra tortryggilegt. Þetta er afar sorglegt, sérstaklega þegar þetta á sér stað innan sjálfs mannréttindaráðs borgarinnar.
Á næstunni er stefnt að því að fjalla um “björgun tillögunnar”. En Besti flokkurinn og Samfylkingin reyndu eftir besta megni að lagfæra tillögurnar þegar í ljós kom að ekki væri hægt að koma þeim í gegn í skjóli nætur án umræðu, þegar ljóst var að efni tillögunnar var bersýnilega beint gegn tilteknum félögum, þegar ljóst var að skólastjórnendur voru margir hverjir afar ósáttir við efni tillögunnar, þegar ljóst var að tillagan þjónaði ekki mannréttindum í borginni. En þó að björgun tillögunnar hafi vissulega bætt upprunalegu tillöguna mikið er undirliggjandi tilgangur hennar sá sami og því miður er hún ekki til þess fallinn að auka á mannréttindum, mannvirðingu og trúfrelsi nemenda og foreldra í Reykjavíkurborg.
Tillaga – Trúar-og lífsskoðunarmál
Skýrslan frá 2007 um samstarf skóla og trúar- og lífsskoðunarhópa
Trúmál.is skrifaði 
